پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم) می فرماید:
۞ هر مسلمانی درختی بنشاند یا کشته‌ای بکارد و انسان یا پرنده یا چارپایی از آن بخورد، برای او صدقه محسوب می‌شود ۞
Monday, 17 February , 2020
امروز : دوشنبه, ۲۸ بهمن , ۱۳۹۸ - 23 جماد ثاني 1441
شناسه خبر : 1672
  پرینتخانه » آذربایجان شرقی, سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور, علمی تاریخ انتشار : ۰۱ بهمن ۱۳۹۸ - ۱۴:۵۳ | 26 بازدید | ارسال توسط :
مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان آذربایجان غربی:

اهمیت طرحهای آبخیزداری در چیست؟

یكی از اهداف و شعارهای اساسی و كلیدی آبخیزداری حفاظت خاك و كنترل فرسایش آن می باشد ...
اهمیت طرحهای آبخیزداری در چیست؟

مهندس موسوی مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان آذربایجانغربی در خصوص اهمیت اجرای طرحهای آبخیزداری گفت:

یکی از اهداف و شعارهای اساسی و کلیدی آبخیزداری حفاظت خاک و کنترل فرسایش آن می باشد …
ضرورت تحقق این هدف آرمانی به دو دلیل عمده زیر است

الف : منافعی که از طریق اعمال سیاستهای حفاظت خاک وکنترل فرسایش در چهارچوب برنامه های آبخیزداری نصیب ما می شود .چراکه اگر دقت کنیم تداوم حیات و زندگی بر روی کره خاکی (زمین ) بدون وجود خاک میسر نمی گردد . این مسئله برای ما انسانها نمود عینی تری دارد .

به این معنا که غذای ما از خاک تامین می گردد . پوشش ما بنوعی وابسته به خاک است و حتی هوایی که تنفس می کنیم ریشه در خاک دارد

ب:  خساراتی که در پی عدم توجه به مسئله حفاظت خاک و آبخیزداری دامنگیر ما می شود مثل بروز سیلابهای ویرانگر _ خشکسالیها _ تخریب جنگلها و مراتع _ پر شدن مخازن سدها از رسوب _ پایین رفتن سطح آب زیر زمینی _ خشک شدن آبگیرها و تالابها در انباشت رسوب و کم شدن عمق آب آنها _ آسیب جدی بر محیط زیست انسانی و جانوری
امروزه یکی از شاخصه های مهم توسعه یافتگی در کشورهای پیشرفته مسئله حفاظت خاک به معنای عام آن می باشد .مابه این مهم نخواهیم رسید مگر با انجام فعالیتهای آبخیزداری از طریق حفاظت ازخاک و کنترل فرسایش.

 

دکتر قاسمی معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری آذربایجانغربی نیز در این زمینه  می گوید:

افزایش رو به رشد تلفات منابع آب و خاک طی چند دهه اخیر در اثر عوامل انسانی و بعضاً اقلیمی شدت فزاینده ­ایی یافته و تبعات اقتصادی و اجتماعی فراوانی به همراه داشته است؛ به طوریکه، این مسئله علاوه بر تحمیل هزینه­ های اقتصادی و تلفات سرمایه­ های ملی، منجر به تشدید وقوع سیلاب­ ها، افزایش نرخ تولید رسوب و کاهش عمر مفید مخازن سدها، از بین رفتن پوشش گیاهی و کاهش تولیدات کشاورزی و همچنین کم آبی شده است.

وی می افزاید:

در این راستا، آبخیزداری یکی از روش ­های مناسب برای مدیریت صحیح منابع آب و خاک است که با گذشت قریب به ۷۰ سال از اولین اقدامات صورت گرفته در حوزه آبخیزداری در کشور، هنوز ابعاد مختلف اهمیت و ضرورت آن به خوبی روشن نشده و با وجود اعتبارات تخصیص یافته و اقدامات صورت گرفته طی سال های اخیر، همچنان شاهد تخریب منابع آب و خاک هستیم.

بنابراین، شناخت حوزه آبخیز و مسائل مربوط به آن و همچنین اولویت بندی آبخیزداری متناسب با پتانسیل های موجود در کشور یکی از ضروریات انکارناپذیر در این حوزه است تا بتوان با استفاده صحیح از این روش به احیای منابع آب و خاک پرداخت و از همه مهم تر، به جنگ با خشکسالی و کم ­آبی و پدیده بیابان­زایی رفت.

آبخیز واحدی هیدرولوژیک است که به عنوان واحد فیزیکی, بیولوژیکی, سیاسی, اجتماعی و اقتصادی برای طراحی ومدیریت منابع طبیعی (آب, خاک, پوشش گیاهی) پذیرفته شده است
به عبارت دیگر آبخیز منطقه ای توپوگرافی است که توسط یک سیستم رودخانه زهکشی میشود.

  • هدف از آبخیزداری:

هدف مدیریت منابع آبخیز عبارتند از:

تحت کنترل درآوردن عملیات کشاورزی, دامپروری, ساختمان سازی, راهسازی,قطع درختان وبه طور کلی هرگونه عملی چه مفید وچه مضر, چه مثبت وچه منفی, ارزیابی آنها وتوجه به وضعیت آبخیز براساس خصوصیات زمین شناسی, خاک شناسی, پوشش گیاهی, اقلیم شناسی, هیدرولوژی وارائه رهنمودها وپیشنهادها جهت اجرا و مدیریت صحیح در مورد همه عوامل طبیعی وزیستی هر اکوسیستم در واحدهای طبیعی خاص واعمال مدیریت بر روی عواملی که در توزیع آب وکیفیت هیدرولوژیکی تاثیر دارند, تا به صورت مطلوب وعلمی, خاک حوضه آبخیز از فرسایش حفظ گردد.

آبخیزداری الهی ترین نگاه به طبیعت است وآبخیزدار را میتوان پزشک طبیعت نامید. یک آبخیزدار خوب با بررسی دقیق ومطالعه علمی حوضه آبخیز, به تعبیری دردهای یک حوضه را شناخته, ودرجهت درمان آن برنامه ریزی میکند.آبخیزداری با نگاهی خدا گونه عرصه طبیعت را برای زیست و بهره برداری انسان مهیا میکند.شاید این تعابیر کمی اغراق آمیز به نظر برسد, اما میشود تمام علوم راهدیه ای از جانب خدا برای حکومت بر کره خاک دانست.

اگر ما با این دید به علوم نگاه کنیم, هرگز آنها را در راه نابودی نوع بشر به کار نخواهیم بست.

  • علوم مرتبط با آبخیزداری:

یک پروژه ساده آبخیزداری از چند مطالعه مستقل تشکیل شده است که هر کدام کارشناس مربوط به خودش را میخواهد:

۱ مطالعه فیریوگرافی:این مطالعه به بررسی خصوصیات ظاهری آبخیز میپردازد.

۲ مطالعه هواشناسی: به طور کلی به بررسی اقلیم منطقه میپردازد.

۳ مطالعه هیدرولوژی: به بررسی آبهای موجود در منطقه میپردازد.

۴ مطالعه خاک شناسی: به مطالعه انواع خاکهای موجود در منطقه وپتانسیل های آن میپردازد.

۵ مطالعه زمین شناسی: به بررسی جنس ونوع سازندها و برخی عوامل مورفولوژیکی وقدمت سازندها وعوامل تشکیل آنها میپردازد.

۶ مطالعه فرسایش و رسوب: به بررسی انواع فرسایش در حوضه وفرسایش پذیری وپتانسیل رسوبگذاری رودخانه میپردازد.

۷ مطالعه پوشش گیاهی: به بررسی تیپهای مختلف گیاهی منطقه میپردازد وبرنامه چرا و شدت چرا را تعیین میکند ودرصد وجود کلاسهای مختلف را در حوضه مشخص میکند.

۸ مطالعه اقتصادی: به بررسی شاخصهای اقتصادی وارزیابی اقتصادی طرح می پردازد.

۹ مطالعه کشاورزی واجتماعی: به بررسی عوامل کشاورزی واجتماعی آبخیز نشینان میپردازد,شاخصهایی از قبیل: جمعیت, تعداد خانوار, چگونگی کسب درآمد, تعداد دام,انواع محصولات کشاورزی منطقه و… در این مطالعه بررسی می شود.

۱۰ عملیات بیولوژیک: به ارائه طرحهای کاشت نهال, بذر کاری و… برای حفظ عرصه طبیعی آبخیز(از نظر پوشش گیاهی) وبهبود وضعیت آن , وتثبیت بیولوژیک خاک از طریق پوشش گیاهی می پردازد.

۱۱ عملیات مکانیکی: ارائه طرحهایی از قبیل احداث بندهای خاکی, گابیون, خشکه چین وعملیات ذخیره نزولات آسمانی از طریق احداث فارو, تراس وبانکت بندی در این مجموعه می باشد.

۱۲ تلفیق: به تعبیری عصاره مطالعات فوق می باشد که طرحی جامع وکلی ارائه میدهد وتعیین واحدهای کاری همگن از بخشهای تلفیق به حساب می آید که در آن نقشه های تهیه شده از هر گزارش روی هم قرار می گیرد و پلیگون های حاصل به عنوان واحدکاری معرفی می شوند.

در این واحدها خصوصیاتی از قبیل نوع خاک, مساحت, نوع تیپ (اعم از تیپهای گیاهی, رخنمون سنگی, زمینهای دیم وزراعی و…),گروه هیدرولژیک خاک ,عمق خاک, بافت خاک , پتانسیل تولید هرزآب و… مشخص می شود.

نویسنده : پایگاه خبری تحلیلی زیست سیما | منبع خبر : منابع طبیعی و آبخیزداری استان آذربایجان غربی
به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.