امروز : یکشنبه, ۱۸ شهریور , ۱۴۰۳ - 5 ربيع أول 1446
تعریف علم (علم اکولوژی)
فصل اول موضوع و تعاریف علم اکولوژی ۱-۱تعریف علم(۱) علم [۱]عبارت است از پالایش درک ما از طبیعت که از طریق طرح مداوم پرسش ها و پژوهش فعالانه آنها صورت می گیرد. در واقع علم، شیوه نگرش به جهان است. این کار با مشاهده جهان خارج شروع میشود و دانشمند با استفاده از آن فرضیه […]
فصل اول
موضوع و تعاریف علم اکولوژی
۱-۱تعریف علم(۱)
علم [۱]عبارت است از پالایش درک ما از طبیعت که از طریق طرح مداوم پرسش ها و پژوهش فعالانه آنها صورت می گیرد. در واقع علم، شیوه نگرش به جهان است. این کار با مشاهده جهان خارج شروع میشود و دانشمند با استفاده از آن فرضیه ای را جمعبندی میکند تا مورد آزمایش قرار دهد. علوم جدید با ناآزمودنیها از قبیل هدف نهایی حیات، یا وجود موجودات ماوراء الطبیعه،سروکار ندارند. معیار تصمیم گیری در مورد این که آیا یک گفته خاص در قلمرو علم است یا خیر،آن است که بتوان آن را مشاهده محک زد.گرچه شیوه های مذهبی، زیبا شناختی و اخلاقی نیز برای نگرش به جهان وجود دارد،اما این شیوه ها علمی نیستند. اظهارات مطرح شده در این جهان بینی ها آزمودنی نیست، اینها در نهایت بر عقیده، مذهب ،فرهنگ و ارزشهای فردی مبتنی هستند. گفتن اینکه این شیوه های نگرش،علمی نیستند به معنی بی اعتبار دانستن آنها نیست بلکه هر شیوه نگرشی به جهان، درک و احساس متفاوتی را ار آن القاء میکند که هریک به خودی خود ارزشمند است.
علم فرضیاتی را در مورد دنیای خارج مطرح می کند و برای درک مسائل علمی آگاهی از این فرضیات اهمیت دارد. رخدادهای جهان خارج، از الگوهایی پیروی میکنند که انسان فقط با مشاهده و تجزیه و تحلیل دقیق قادر به درک آنها است و الگوهای اساسی یا قوانینی که چگونگی این رخدادهای طبیعی جهان را توصیف میکند در همه جا یکسان است. علم بر مبنای نوعی استدلال پایه گداری شده که به استقراء موسوم است،این کار با مشاهده خاصی از جهان خارج شروع میشود و به صورت نوعی از تعمیم بسط می یابد.سپس این تعمیمها یا کلیات را می توان در معرض آزمون هایی قرار داد که آنها را بررسی و تجزیه تحلیل نمایند.
گرچه علم با مشاهده آغاز و بنابراین با استدلال استقرایی شروع می شود اما استدلال قیاسی نیز به دانشمندان کمک می کند تاببنند آیا نتیجه گیری های مبتنی بر استقراء به لحاظ منطقی نیز معتبر هستند یا خیر.استدلال علمی، قیاس و استقراء را که با یکدیگر متفاوت ولی مکمل هم هستند، درهم ادغام میکند(۳۹).
مشاهدات به عنوان شالوده علوم،با حواس پنجگانه صورت میگیرند( شکل ۱-۱).
دقت مشاهدات علمی توسط شمار بسیاری از دانشمندان کنترل میشود.وقتی مشاهدهای مورد قبول همه باشد، آن را واقعیت می نامند. . باید بین مشاهده واستنباط[۱] (یعنی ایده مبتنی بر مشاهده)، تفاوت اساسی قائل شد. مشاهده در مورد یک شیئی ممکن است آن را سفید،بلورین و شیرین نشان دهد و کسی چنین استنباط کند که شیء مذکور شکر است ولی قبل از پذیرش آن آن به عنوان یک واقعیت باید آزمون های دیگری نیز صورت بگیرد(۳۹).هر وقت دانشمندان بخواهند استنباطی را بیازمایند آن را به صورت عباراتی در میآوردند که بتوان آن را نفی نمود.اینگونه عبارت را فرضیه[۲]می گویند.یک فرضیه تا هنگامی مورد قبول است که نفی نشده باشد(شکل ۲-۱).
[۱].Inference
حقانیت یک فرضیه نفی نشده،در مفهموم قیاسی اش،اثبات نیز نگردیده بلکه فقط معلوم شده که احتمالا درست است،مگر آنکه شواهد برخلاف آن گواهی دهند.بارزترین شکل فرضیه ها عباراتی است که اغلب به صورت ((اگر….آنگاه)) مطرح میشود(شکل ۳-۱).
مثلا اگر کود شیمیایی بیشتری مصرف کنیم آنگاه بوته های گوجه فرنگی میوه های بزرگتری به بار خواهند آورد. بیان مذکور دو شرط را یک مرتبط میکند، مقدار کود شیمیایی مصرفی و اندازه گوجه فرنگی.هر شرط را یک متغیر را یک متغییر مینامند که بتواند تغییر کند.اندازه گوجه فرنگی را متغیر وابسته[۱] مینامند زیرا فرض بر این است که این متغیر وابسته به مقدار کود شیمیایی است
[۱] . Dependent variable
که این متغیر وابسته به مقدار کود شیمیایی است که خود متغیر مستقل[۱]نامیده میشود.
پژوهشگر باید در حین اجرای آزمایش مقادیر مربوط به ورودی (متغیرهای وابسته) و خروجی (متغیرهای مستقل) را ثبت نماید.این مقادیررا داده [۲]مینامند که ممکن است کمی (به صورت گرم وزن یا سانتیمتر اندازه) یا کیفی (شیرین،آبدار،رنگی) باشد.
[۱] lndependent variable
[۲] Data
دانشمندان با استفاده از دانشی که فراهم آمده است توجیهات یا مدل هایی به وجود میآورند که با فرضیاتی که به طور جاری مورد قبول است هم خوانی داشته باشند.یک مدل عبارت است از((یک ساختار ساده شده از یک وقعیت طبیعی))که ممکن است مدل به صورت عملی،کامپیوتری،آزمایشگاهی یا ریاضی باشد.مدل هایی که برای بسیاری از مشاهدات توجیهات وسیع و اساسی داشته باشند،نظریه[۱]نامیده میشوند.نظریه علمی عبارت از طرحی بزرگ است که بسیاری از مشاهدات را توجیه و باهم مرتبط میکند و شواهد بسیاری از آن پشتیبانی مینمایند.در واع نظریات از بالاترین مرتبه اعتبار برخور دارند و از بزرگترین دستاوردهای علمی به حساب میآیند.
از طرف دیگر بین علم و تکنولوژی نیز تفاوت وجود دارد. علم عبارت از کاوش درجهت درک طبیعت است حال آن که تکنولوژی یعنی کنترل جهان طبیعی به نفع بشریت.علم اغلب منجر به توسعه تکنولوژی می شود،درست همانطورکه تکنولوژی های جدید منجر به کشفیات علمی میگردند.بسیاری از مردم هر گفتهای از سوی دانشمندان را واقعیت میپندارند،خواه این گفته ابراز نظرغلط باشد یاعقاید آنها باشد.موسسات تبلیغاتی از اعتبار دانشمندان و پزشکان در نزدعامه بهرهبرداری میکنند.استفاده از فردی باروپوش سفید که لوله آزمایشی به دست دارد به عنوان(دانشمند)یا گوشی پزشکی با خود حمل میکند به عنوان(پزشک)برای تبلیغ یک کالا چنان ابعاد گسترده ای دارد که بسیاری از کارخانجات ارآن در رسانه ها استفاده میکنند.اما مشکلات خوانندگان و بینندگان رسانه هاوقتی بزرگتر میشود که می بینند دانشمندان نیز خود بر سر موضوعات طرح شده اتفاق نظر ندارند(۳۹).
[۱] Theory
منبع:» خلاصه ای از کتاب اکولوژی تالیف دکتر محمد رضا اردکانی انتشارات دانشگاه تهران چاپ پانزدهم
استدلال قیاسی , اکولوژی اردکانی pdf , اکولوژی محیط , اکولوژی+pdf , انتشارات دانشگاه تهران , تعریف علم , خرید کتاب اکولوژی , خلاصه درس اکولوژی عمومی , خلاصه کتاب اکولوژی عمومی دکتر اردکانی , دانلود رایگان کتاب اکولوژی دکتر اردکانی+pdf , دانلود کتاب اکولوژی دکتر اردکانی pdf , دانلود کتاب اکولوژی عمومی علی اصغرنیشابوری , دکتر محمد رضا اردکانی , علم اکولوژی , کتاب اکولوژی
- دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
- پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.